MIEKS.INFO
Reisverhalen
Groeten uit... Göteborg - deel 1
Klik op het kleine plaatje om de kaart in een groter formaat te zien
Voor Göteborg op een Google Map, klik hier!
 |
 |
|---|
Links het Danish Palaces Egg en rechts Maria Fyodorovna, de Deense Prinses Dagmar, met haar zuster Alexandra, de koningin van Engeland
De ijsvrije haven is de grootste van het land en exporteert
onder meer ijzererts, ijzer- en staalproducten, papier, hout, boter en vis (haring). Er zijn veerdiensten op diverse Europese landen. Belangrijke industrie, scheepswerven, machinebouw, aardolieraffinage, ijzer- en staal-, automobiel- (Volvo, Saab), textiel- en kledingfabrieken; voorts grafische en boterindustrie. Göteborg is bisschopszetel, zetel van de Universiteit van Göteborg (1891) en diverse educatieve en wetenschappelijke instellingen,
waaronder de Chalmers Technische Hogeschool (1829), een conservatorium, een kunstacademie, een zeevaartschool en een botanische tuin (Slottskogen). Er is een aantal theaters, het Kunstmuseum van Göteborg (1861), een openlucht maritiem museum en de diverse afdelingen van het Göteborgs Museum (1861; archeologie, historie, aquarium) en het amusementspark Liseberg. Spoor- en wegverbindingen met het achterland; internationale luchthaven Landvetter. Veel toerisme, ook langs de kust (fjorden, eilandjes). De beide delen van de stad
zijn verbonden door een aantal bruggen en een tunnel. De
oude vestingwerken werden in 1807 grotendeels gesloopt en
slechts de beide forten Lejonet en Kronan (thans militair
museum) resteren, terwijl de oude binnenstad nog wordt
omgeven door de oude vestinggracht die nu voornamelijk een
ligplaats is voor vissersschepen en pleziervaartuigen. Het
culturele centrum van de stad wordt gevormd door de Götaplatsen, waaraan zich de schouwburg, het Kunstmuseum en
een concertgebouw bevinden. Op het plein de Poseidonfontein
(1931) van Carl Milles. Belangrijke bouwwerken zijn de
kathedraal (1633, na brand herbouwd in de 19de eeuw), de
Kristinekerk (1648, herbouwd 1780), het oude raadhuis
(1670–1673), het nieuwe raadhuis (1934–1937, E. Asplund),
het voormalige arsenaal Kronhus (1643–1653, thans
stadsmuseum), het voormalige gebouw van de Zweedse
Oost-Indische Compagnie (1750, thans cultuurhistorische
afdeling Göteborgs Museum) en het Ullevi-stadion (1958). Geschiedenis De stad werd aanvankelijk gesticht door koning Karel IX (1603), op de plaats die destijds de beste directe toegang vormde tot de Atlantische Oceaan, maar werd in 1611–1613 door de Denen verwoest. De huidige stad
die dateert van 1619, werd gesticht door koning Gustaaf II Adolf en kreeg reeds twee jaar later stadsrechten. De eerste bewoners waren veelal Nederlanders, die het oude, met grachten doorsneden stadscentrum en de eerste vestingwerken aanlegden. De stad ontwikkelde zich sinds de 16de eeuw tot een van de belangrijkste handelssteden van Zweden en kende in de 18de eeuw een ware bloeiperiode toen ze zetel werd van het hoofdkwartier van de Zweedse Oost-Indische Compagnie en de handel steeds meer in betekenis toenam. Van 1397 tot 1521 waren de koninkrijken van Denemarken, Noorwegen en Zweden, verenigd in de Unie van Kalmar. Na het uiteenvallen van de unie met Denemarken en Noorwegen richtte Zweden (het huidige Zweden en Finland) zich op overheersing van de Baltische Zee, waarbij in de tweede helft van de 17e eeuw delen van Denemarken en Noorwegen werden ingelijfd. Er volgende een hele serie
oorlogen met buurlanden, waarvan de Grote Noordse Oorlog misschien wel
de belangrijkste was: De Grote Noordse Oorlog (1700 -1721) werd betwist tussen Zweden enerzijds en Rusland, Polen, Denemarken en Saksen, later ook Pruisen en Hannover anderzijds. Zweden was in 1700 een grootmacht rond de Oostzee. Met het aantreden van de jonge koning Karel XII in 1697 leek het rijk verzwakt. De Polen vallen Riga in Letland aan, maar worden teruggeslagen. De Zweden boeken succes tegen Denemarken en vooral op 30 november 1700, als het veel grotere leger van tsaar Peter de Grote bij Narva in Oost-Estland wordt verslagen.
Karel XII begint vervolgens een campagne in Polen en Saksen, waarbij in 1702 onder meer Warschau wordt aangevallen. Daarbij verwaarloost hij zijn positie in de Baltische landen.
Peter de Grote verdreef de Zweden van de monding van de Neva, waar hij in 1703 Sint Petersburg stichtte. Een jaar later werden Tartu en Narva in Estland veroverd en enkele jaren later grondig verwoest. Het definitieve keerpunt was in 1709 de Slag bij Poltava in Zuid-Rusland (nu Oekraïne), waar de Zweedse koning ondanks steun van de kozakkenhoofdman Mazeppa verloor van de tsaristische troepen. Hij werd gevangengenomen en vluchtte naar het bevriende Turkije. Het was het einde van de Zweedse hegemonie rond de Oostzee. In 1710 rukten de Russen verder op: Tallinn, Pärnu en Vyborg moesten door de Zweden worden opgegeven. Deze steden en hun achterland werden ook geteisterd door hongersnood en pest. De Russen vergroten hun druk op het Oostzeegebied door in 1712 van Sint Petersburg hun hoofdstad te maken. In 1713 -1714 worden de Zweden ook uit Finland verdreven. Het zou nog tot augustus 1721 duren tot te Nystad (tegenwoordig bekender als Uusikaupunki in Finland) de Vrede van Nystad werd gesloten. Rusland kreeg daarbij Lijfland (een gebied bestaande uit een deel van Letland en een deel van Estland), Estland, Ingermanland en het Karelische gebied rond Vyborg in handen. Die gebieden zouden ze twee eeuwen behouden. Zweden verloor ook bijna al zijn bezittingen in Duitsland: alleen een deel van Voorpommeren, de stad Wismar en het eiland Rügen bleven behouden.
Na de Grote Noordse Oorlog was Rusland een grootmacht in Oost-Europa en zou de rol van Zweden veel bescheidener zijn dan tevoren.
lees verder op de volgende pagina! Pagina bijgewerkt:
2007-06-17
Tijdens de Tweede Wereldoorlog wist Zweden neutraal te blijven. In de Koude Oorlog zette Zweden haar neutraliteitsbeleid voort. Na de desintegratie van het Communistische Oostblok in 1989-1991, stelde Zweden zijn traditionele beleid van neutraliteit bij. In 1995 trad Zweden, samen met Finland en Oostenrijk, toe tot de Europese Unie.
De haven van Göteborg