Dit is les 9.
Named Anchors
De Barnstenen Kamer (The Amber Room)
Inleiding
De roof en de verdwijning
Over Amber
De Barnstenen Kamer (of Amber Room in het Engels) was een van Ruslands meest beroemde kunstwerken totdat ze verdween toen de Nazi’s zich uit Rusland terugtrokken in 1945. Nu is er een schitterende replica gecreëerd die kan wedijveren met het origineel!
Als je de Barnstenen Kamer binnentreedt in het Catharina Paleis in Tsarskoye Selo, een dorpje even buiten Sint Petersburg (zie kaart) is het alsof je een sprookje binnen gaat, een sprookje zoals de grot van Alladin misschien.
De muren van de kamer zijn helemaal bedekt met gepolijst amber ook barnsteen genaamd, bloedrood, honingkleurig, melkachtig wit, soms bezet met juwelen gevat in goud. Je kunt je voorstellen hoe het geweest moet zijn in de tijd van de Tsaren, verlicht door 500 flikkerende kaarsen...
De Barnstenen Kamer werd in mei 2003 ter gelegenheid van het 300 jarig bestaan van de stad Sint Petersburg onder het oog van de pers uit heel Europa heropend door President Putin tijdens een emotionele ceremonie. Maar zoals in Sprookjes, speciaal Russische, heeft ook de Barnstenen Kamer een donkere kant; de schaduw van een legende met een open eind....
Bijna 25 jaar lang is door 70 ambachtsmannen en leerlingen gewerkt aan de reconstructie van deze kamer. Verloren ambachten en technieken moesten opnieuw worden aangeleerd of uitgevonden. Een prestatie van wereldformaat die je waarschijnlijk geen tweede keer zult zien! Maar…. het was eerder gedaan! Want alle mooie woorden ten spijt, de Amber Room is slechts een reproductie van het fabelachtige origineel. En niemand die het verhaal over deze kamer heeft gehoord zal het ooit weer vergeten!
Het mysterie van de verdwijning van de Barnstenen Kamer begon generaties geleden in de tijd van de grote kunstdiefstallen toen de nazi’s ook Rusland systematisch leegroofden. Tienduizenden schilderijen, juwelen, iconen en andere kunstwerken zijn toen verdwenen. In de woorden van een historicus: "het was niet alleen plundering op een schaal die de wereld nog nooit had gezien, het was ook een poging een totale cultuur te vernietigen".
Maar de Barnstenen Kamer was niet zomaar een trofee uit een catalogus voor de nazi’s, het was een bewuste zorgvuldig geplande roof. Op 22 juni 1941 lanceerde Hitler Operatie Barbarossa, waarbij hij drie miljoen Duitse soldaten over de Russische grenzen dirigeerde, onder beschutting van luchtsteun. Tegen de 8ste september had Groep Noord van de Wehrmacht een vernietigende laatste aanval gedaan op de allerlaatste ring verdedigers van de stad die toen bekend stond als Leningrad en nam daarmee de stad in een dodelijke greep die bijna 900 dagen zou duren.
Toen de bommen begonnen te vallen in Pushkin, werden alle beschikbare mensen opgetrommeld, vooral oudere mensen, vrouwen en ook kinderen want mannen waren bezig met de verdediging van de stad, om in een wanhopige poging de duizenden schatten uit het Tsaristische tijdperk veilig te stellen, ze door de stad te loodsen en over het Oeral gebergte in veiligheid te brengen. Veel schatten werden in Leningrad zelf ondergebracht, zoals in de kelders van de Sint Isaac Kathedraal. Maar het waren er zoveel, té veel. Het ging niet om een paar wagonladingen, maar het ging om vele overvolle treinen met kunstwerken die moesten worden verborgen. En het meest bittere van de situatie was dat de inwoners van Leningrad, het meest waardevolle en meest beroemde van alle Russische kunstschatten aan hun zorgen toevertrouwd, niet konden redden....
In Europa was barnsteen gedurende vele eeuwen zijn gewicht alleen al waard in mythes en sagen. Barnsteen is natuurlijk helemaal geen steen, maar het residu van prehistorische bomen die zichzelf probeerden te beschermen tegen insecten en ziektes door het produceren van hars. Het barnsteen uit de Baltische Zee vindt zijn oorsprong meer dan 30 miljoen jaar geleden. In die tijd was er aan de Baltische kusten van wat nu Polen Rusland en Letland zijn, een precieze combinatie van omstandigheden nodig om het amber te creëren.
Vele duizenden jaren kwamen grote hoeveelheden coniferen met hars op de bodem van de oude zee bovenop elkaar terecht. Voordat het residu kon opdrogen en verpulveren kwam de hoeveelheid bomen op de een of andere manier onder een laag rivierklei terecht. Afgeschermd door die laag klei en zand kon het hars uitharden tot barnsteen. In tijden dat ijsbergen en stormen het zeebed verstoorden kwamen soms stukjes barnsteen boven drijven en spoelden aan land.
Meer lezen over de Barnstenen Kamer?
Klik hieronder op het "knopje"!
